Jaką dokumentację ochrony danych osobowych powinien mieć agent i broker?

Wielu agentów i brokerów poszukuje informacji, w jaki sposób powinni realizować zgodność z RODO, które stosowane jest już od ponad 5 lat (od 25 maja 2018 roku). Odpowiedź na to pytanie zależy od kilku czynników, które zostaną przybliżone w niniejszym artykule.

Wymogi ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych

Pierwszym z nich jest stan spełniania wymogów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych. RODO nie było bowiem całkowitą rewolucją, szczególnie na polskim rynku, na którym funkcjonuje obecnie dość wysoki standard ochrony praw osób fizycznych. Dlatego, w gorszej sytuacji znajdują się podmioty, które do tej pory nie przywiązywały wagi do kwestii  ochrony danych osobowych. W tym przypadku rekomendowane jest rozpoczęcie działań od zbadania gdzie, z wykorzystaniem jakich narzędzi (systemów) i na jakiej podstawie są przetwarzane dane.

Rekomendowane kroki dla każdego podmiotu

Rekomendowanymi krokami dla biznesu jest przygotowanie corocznego audytu z wyszczególnieniem stanu procesów i dokumentacji, który da odpowiedź co i w jaki sposób należy zmienić. W tym miejscu powstaje zwykle pytanie: Czego właściwie nam potrzeba?

Odpowiedzi na to zagadnienie nie udziela niestety samo RODO, które ogranicza się do kilku dokumentów (m.in. rejestru czynności przetwarzania i umowy powierzenia). Aby jednak zrealizować zasady przetwarzania danych osobowych (tj. zgodność z prawem, rzetelność, przejrzystość, ograniczenie celu, minimalizacja danych, prawidłowość, ograniczenie przechowywania, integralność i poufność, rozliczalność) z pewnością konieczne jest posiadanie szerszego katalogu procedur, instrukcji i wytycznych. Warto zaznaczyć, że nieco inną dokumentację powinien posiadać administrator (zwykle będzie nim broker oraz multiagent) a inną podmiot przetwarzający (zwykle będzie nim agent wyłączny).

Dodatkowo też, należy wziąć pod uwagę konieczność implementacji przez branżę ubezpieczeniową unijnego Rozporządzania w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego (tzw. „DORA”), które stosowane będzie od 17 stycznia 2025 roku. Już teraz szereg podmiotów wymaga i wdraża np. obowiązkowe audyty i sformalizowane zasady dotyczące ciągłości działania. Dlatego realizując wdrożenia dla naszych Klientów – już dziś uwzględniamy regulację DORA.

Poniżej prezentowany jest rekomendowany zestaw dokumentacji wraz z potencjalnymi skutkami jej braku.

Warto pamiętać, że punktem wyjścia dla wszystkich wymienionych poniżej dokumentów winna być przeprowadzona rzetelnie inwentaryzacja i ocena ryzyka. Niestety częstokroć ten element jest pomijany, co powoduje, że dokumenty są nieadekwatne do specyfiki działania danego agenta lub brokera – a co za tym idzie ich walor przy ewentualnej kontroli jest wątpliwy.

  1. Polityka bezpieczeństwa – jej brak może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 RODO (administrator), art. 28 ust. 1 RODO (podmiot przetwarzający). Konsekwencje: odpowiedzialność odszkodowawcza administratora i podmiotu przetwarzającego z art. 82 RODO, odpowiedzialność administracyjna – do 10 mln EUR / 2% światowego obrotu.
  2. Procedura realizacji praw podmiotów danych – jej brak może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 RODO w zw. z art. 12-23 RODO (administrator). Konsekwencje: odpowiedzialność odszkodowawcza administratora z art. 82 RODO, odpowiedzialność administracyjna – do 10 mln EUR / 2% światowego obrotu.
  3. Procedura w przypadku naruszenia –  jej brak może stanowić naruszenie art. 32 ust. 1 w zw. z art. 33-34  RODO (administrator oraz podmiot przetwarzający), stanowiąc ryzyko braku odpowiedniej reakcji w przypadku powstania incydentu z zakresu ochrony danych osobowych. Konsekwencje: odpowiedzialność odszkodowawcza administratora i podmiotu przetwarzającego z art. 82 RODO, odpowiedzialność administracyjna – do 10 mln EUR / 2% światowego obrotu.
  4. Instrukcja zarządzania systemami informatycznymi (w przypadku ich posiadania) – jej brak może stanowić naruszenie art. 32 ust. 1 RODO (administrator oraz podmiot przetwarzający). Konsekwencje: odpowiedzialność odszkodowawcza administratora i podmiotu przetwarzającego z art. 82 RODO, odpowiedzialność administracyjna – do 10 mln EUR / 2% światowego obrotu.
  5. Upoważnienie do przetwarzania dla pracowników/współpracowników oraz ewidencja osób upoważnionych i oświadczenie upoważnionego pracownika – ich brak może stanowić  naruszenie art. 24 ust. 1 w zw. z art. 29 RODO. Konsekwencje: odpowiedzialność odszkodowawcza administratora i podmiotu przetwarzającego z art. 82 RODO, odpowiedzialność administracyjna – do 10 mln EUR / 2% światowego obrotu.
  6. Rejestr czynności przetwarzania – jego brak będzie stanowił naruszenie  art. 30 ust. 1 RODO (administrator), art. 30 ust. 2 RODO (podmiot przetwarzający). Skutki – odpowiedzialność odszkodowawcza administratora i podmiotu przetwarzającego z art. 82 RODO, odpowiedzialność administracyjna – do 10 mln EUR / 2% światowego obrotu. Obowiązek prowadzenia rejestru nie ma zastosowania do przedsiębiorcy lub podmiotu zatrudniającego mniej niż 250 osób, chyba że przetwarzanie, którego dokonują, może powodować ryzyko naruszenia praw lub wolności osób, których dane dotyczą, nie ma charakteru sporadycznego lub obejmuje szczególne kategorie danych osobowych lub dane osobowe dotyczące wyroków skazujących i naruszeń prawa.
  7. Umowa powierzenia – jej brak stanowi naruszenie art. 28 ust. 3 RODO (administrator, podmiot przetwarzający podpowierzający przetwarzanie danych osobowych). Konsekwencje: odpowiedzialność odszkodowawcza administratora i podmiotu przetwarzającego z art. 82 RODO, odpowiedzialność administracyjna – do 10 mln EUR / 2% światowego obrotu.
  8. Instrukcja zarządzania kopiami zapasowymi (w przypadku ich tworzenia) – 32 ust. 1 RODO (administrator oraz podmiot przetwarzający). Konsekwencje: odpowiedzialność odszkodowawcza administratora i podmiotu przetwarzającego z art. 82 RODO, odpowiedzialność administracyjna – do 10 mln EUR / 2% światowego obrotu.

 Jest to oczywiście pewien wycinek obowiązków regulacyjnych dotyczących brokera i agenta ubezpieczeniowego – aby ułatwić „nawigowanie” po różnorodnych obowiązkach, wynikających z wielu aktów prawnych przygotowaliśmy dla Państwa „Checklistę compliance”. Celem budowy tego narzędzia było utworzenie możliwie kompletnej listy obowiązków, jakie ciążą na każdym pośredniku ubezpieczeniowym.  Część z nich dotyczy również OFWCA czy wybranych „specjalizacji” branżowych (np. agentów oferujących ubezpieczenia życiowe z opcją inwestycji). Wynikają one z różnych przepisów, dobrych praktyk, komunikatów i innych wytycznych regulatorów. Zbudowana została nie tylko na bazie ogólnodostępnej wiedzy, ale także doświadczeń naszych ekspertów, uczestniczących często w różnych kontrolach czy innych wymianach komunikacji z urzędami (głównie KNF).

r. pr. Tomasz Klemt, Kancelaria Radcy Prawnego Tomasz Klemt, członek Koalicji na rzecz Zgodności